در خرد : چه اهل خرد آسمانها را آباء سبعه و عناصر را اُمهات اربعه گويند كه آسمان به اوضاع و اشعه و غيرها مؤثراتند و مربّياتند در امّهات و مواليد . ( ( 4406 ) ) برج خاكى خاك ارضى را مدد * برج آبى ترّيش اندر دمد ن 601 6 - ك 208 16 برج خاكى : منجمين دوازده برج را تقسيمات كرده‌اند و از آن جمله به مثلثهء نارى و مثلثهء ترابى و مثلثهء هوايى و مثلثهء آبى پس مثلثهء نارى حمل است و اسد و قوس و مثلثهء ترابى توالى اينها كه ثور و جدى و سنبله باشند و قس عليه . ( ( 4408 ) ) برج آتش گرمى خورشيد ازو * همچو تابهء سرخ ز آتش پشت و رو ن 601 8 - ك 208 17 تابهء سرخ : خورشيد را تابهء زر نيز گفته‌اند اينجا معنى آنست كه خورشيد تابهء سرخ شده است پشتش از برج نارى چه صور بروج در فلك البروج است كه فلك ثوابت است و فوق فلك شمس است به مراتب و رويش سرخ شده از آتش كره اثير و اگر ملاحظهء آن بشود كه در حكمت گفته‌اند كه شمس و اشعهء شمس گرمى ندارد مگر بعد از تابيدن بر ارض و بعد از انعكاس پس كرهء اثير چنين باشد . ( ( 4410 ) ) وين زمين كدبانويىها مىكند * بر ولادات و رضاعش مىتند ن 601 10 - ك 208 18 ولادات و رضاعش : خاصه رضاع اشرف اولاد فلك كه انسان باشد پس مكان مهد اوست و زمان مربيّه و نبات و حيوان دو پستان زيرا كه انسان را به غايت لطيف ساخته و قابل انكسار چه مراتب ترقيات او بىحدّ است كه ضعيفيّت و ظلوميّت مدح اوست به هر مرتبه از كمال مىرسد آن را مىشكند و از آن مىگذرد به خلاف موجودات ديگر كه فعليت صورت نوعيهء آنها سخت است و سدّى حاجز است پس عناصر كثيفه نتوانند غذاى او شوند مگر به اين دو پستان در آيند و نضج و تعديل يابند تا در حيوان و نبات غذاى صالح شوند براى اين اشرف امجد الطف پس كدبانويىها دارد از حيثيات ولادتها و رضاعت و حضانت اولاد فلك و خود . ( ( 4415 ) ) ميل اندر مرد و زن حق ز آن نهاد * تا بقا يابد جهان زين اتّحاد ن 601 15 - ك 208 21 تا بقا يابد : چه حفظ هر نوع به تعاقب اشخاص است . ( ( 4420 ) ) ز آن كه بىشب دخل نبود طبع را * پس چه اندر خرج آرد روزها ن 601 20 - ك 208 23